Avustralya’daki Queensland Üniversitesi bünyesinde 1927 yılından bu yana aralıksız sürdürülen Zift Damlası Deneyi’nde, yaklaşık bir asırda oluşan dokuz damlanın ardından onuncu damlanın düşüş penceresine girildi. Hiçbir evresi insan gözüyle canlı izlenemeyen tarihi bilimsel araştırmanın bir sonraki aşaması 2026 ve 2027 yılları arasında bekleniyor.
Fizik Profesörü Thomas Parnell tarafından temelleri atılan çalışma, sert bir katı izlenimi veren zift reçinesinin oda koşullarında akışkan bir sıvı formunda olduğunu ispatlamayı hedefliyor. Isıtılarak huniye dökülen malzemenin üç yıllık durulma evresinin tamamlanmasıyla, 1930 yılında huninin alt ucu açılarak serbest akış başlatıldı. Suyun yaklaşık 230 milyar katı viskozite direncine sahip olan madde, yer çekiminin etkisiyle son derece yavaş biçimde ilerliyor.
Asırlık Süreçte Yaşanan Aksilikler
Guinness Rekorlar Kitabı’nda en uzun kesintisiz laboratuvar deneyi unvanını elinde tutan çalışmada ilk yedi damla, 1938 ile 1988 yılları arasında yedi ila dokuz yıllık periyotlarla düştü. Laboratuvara klima sistemi kurulmasıyla ortam sıcaklığının düşmesi, reçinenin akış hızını daha da yavaşlatarak damlama aralığını 12-13 yıla çıkardı. Süreci 52 yıl boyunca gözlemleyen John Mainstone, 1988 yılındaki yedinci damlamayı beş dakikalık kahve molasında kaçırırken, 2013 yılındaki vefatına kadar doğal düşüş anına şahit olamadı.
Gelişen teknolojiyle 2000 yılındaki sekizinci döngü için alana yerleştirilen kesintisiz kamera kaydı, kopmanın gerçekleştiği 20 dakikalık zaman diliminde meydana gelen elektrik kesintisi nedeniyle sonuçsuz kaldı. 2014 yılında gerçekleşen dokuzuncu damla ise alttaki kaba temas etmesi sebebiyle görevli Andrew White’ın standı düzeltmeye çalışması sırasında oluşan mekanik sarsıntıyla koptu. Böylece geçen 99 yıllık takvimde hiçbir damlanın doğal düşüşü insan gözüyle kayda geçirilemedi.
Bilimsel katkıları sebebiyle 2005 yılında Ig Nobel Fizik Ödülü verilen düzenek, günümüzde dijital yayınlarla kesintisiz olarak küresel çapta takip ediliyor. Yapılan teknik hesaplamalara göre 10. damlanın 2026 ortası ile 2027 sonbaharı arasındaki dönemde düşmesi beklenirken, araştırmacılar ve bilim meraklıları düşüşe canlı tanıklık eden ilk kişi olmak için ekran başında süreci izlemeyi sürdürüyor.
