Arap Yarımadası’nda 2018 yılında etkili olan iki büyük kasırganın Rubülhali Çölü’nde geçici su birikintileri oluşturması, çöl çekirgesi popülasyonunu sekiz bin katına çıkararak Orta Doğu, Asya ve Doğu Afrika genelinde son yetmiş yılın en geniş çaplı tarımsal istila hareketini tetikledi.
Umman ve Yemen’in muhtelif kesimlerine 2018’in Mayıs ayındaki Mekunu ile Ekim ayındaki Luban fırtınaları 100 ila 300 milimetre aralığında yağış bıraktı. Bölge ortalamalarının yaklaşık beş katına ulaşan bu olağan dışı yağışlar, kurak çöl zeminini nemlendirerek kontrolsüz bir kütlesel üreme sürecinin başlamasına yol açtı.
Popülasyon Üç Nesilde Sekiz Bin Katına Ulaştı
Meydana gelen sıcak ve nemli ortamda çekirgelerin kuluçkadan çıkışı iki hafta, larva safhası altı hafta ve üreme olgunluğu üç hafta sürdü. Şartların elverişliliği sebebiyle her döngüde yirmi kat çoğalan popülasyon, peş peşe gelişen üç jenerasyon neticesinde başlangıç seviyesinin yaklaşık sekiz bin katına erişti. İlk fırtınanın ardından kurumaya yüz tutan toprağın ikinci kasırgayla yeniden ıslanması, çoğalma sürecinin kesintisiz sürmesini sağlayarak Ocak 2019’da Suudi Arabistan ve Yemen’e doğru yayılımı başlattı.
Günde 160 Tonluk Yeşil Alan Tüketimi
Tek bir ferdin yaklaşık 2 gram ağırlığında olduğu ve her gün kendi kütlesi kadar beslendiği bu böcekler, yüksek yoğunlukta kilometrekare başına 40 ila 80 milyonluk sürüler meydana getiriyor. Gün içerisinde 150 kilometre mesafe katedebilen bir kilometrekarelik küme, günlük ortalama 160 ton yeşil örtüyü tüketerek yaklaşık 35 bin insanın gıda ihtiyacına eşdeğer ürünü yok ediyor.
İstilanın Yayılımı ve Mücadele Engelleri
2019 baharında İran, Pakistan ve Hindistan’a ulaşan istila dalgası, Aden Körfezi rotası üzerinden Somali ve Etiyopya’ya intikal etti. Doğu Afrika’da Aralık 2019’daki Pawan Kasırgası’nın etkisiyle genişleyen kriz ortamı, 2020 başında Kenya’da son 70 yılın en vahim istila tablosunu oluşturdu.
Sahada yürütülen takip ve mücadele faaliyetlerindeki aksamalarda şu etkenler belirleyici oldu:
Somali ve Yemen’deki silahlı çatışmaların üreme alanlarında inceleme yapılmasını engellemesi,
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü bünyesindeki kurumsal kaynak yetersizlikleri,
COVID-19 salgınına bağlı olarak zirai ilaç tedarikinde ve uzman kadroların hareketliliğinde yaşanan gecikmeler.
Hint Okyanusu’nun kuzeybatı havzasında 2018’de iki, 2019’da ise sekiz fırtına kaydedilerek 1976 sonrası en yüksek seviye görüldü. Okyanus yüzeyi sıcaklıklarındaki artışın ilerleyen dönemde benzer afetlerin tekrarlanma riskini yükselttiği kaydedildi.
