Wisconsin Üniversitesi öncülüğünde yürütülen yeni bir bilimsel araştırma, sosyoekonomik yoksunluğun yoğun hissedildiği mahallelerde ikamet eden yetişkinlerin beyinlerinin akranlarına kıyasla yaklaşık 3 yıl daha yaşlı göründüğünü ortaya koydu. Uzmanlar, rutin MR taramalarından elde edilen verilerle kentsel çevre şartlarının beyin hacmi ve damar sağlığı üzerindeki etkisini inceledi.
Radiology dergisinde yayımlanan çalışmada, 2024 senesinin ilk 6 ayında standart tıbbi gerekçelerle çekilen beyin görüntüleri değerlendirildi. Toplam 35 bin 704 hasta kaydını tarayan uzmanlar, belirgin bir hastalık bulgusu taşımayan 18 ila 96 yaş aralığındaki 2 bin 826 kişinin verilerini incelemeye aldı. İncelenen grubun bin 732’sini kadınlar oluşturdu.
Mahallelerin sosyoekonomik düzeyini belirlemek için gelir, istihdam, konut ve eğitim gibi 17 farklı göstergeyi içeren Bölgesel Yoksulluk Endeksi uygulandı. Wisconsin Üniversitesi ile Finlandiya’dan bilim insanlarının katıldığı analizde, kafa yapısı ve yaş değişkenleri hesaba katılarak beyin hacimleri kıyaslandı.
Araştırma ekibinde yer alan Wisconsin Üniversitesi Tıp ve Halk Sağlığı Fakültesi Radyoloji Bölümü Doçenti Dr. John-Paul J. Yu:
yaşam koşullarının beyni etkileyebileceğinin uzun süredir düşünüldüğünü, ancak bu ilişkinin rutin sağlık hizmetlerinden yararlanan geniş hasta gruplarında yeterince incelenmediğini belirtti.
Kentsel Koşullar ve Beyin Damarı Sağlığı
Model analizleri, en dezavantajlı yüzde 20’lik dilimde bulunan mahalle sakinlerinin beyin yaşının ulusal ölçekte 2,7 yıl, eyalet ölçeğinde ise yaklaşık 3 yıl daha ileri olduğunu saptadı. Bu kişilerin toplam beyin hacminin diğer katılımcılara oranla 6 ila 7 mililitre daha düşük seviyede kaldığı belirlendi.
Taramalarda ayrıca küçük kan damarı hasarlarına işaret eden beyaz madde hiperintensiteleri mercek altına alındı. Sosyoekonomik baskının yüksek olduğu çevrelerde ikamet edenlerde söz konusu lezyonların daha yaygın olduğu gözlemlendi.
Dr. Yu bu bulgulara ilişkin olarak:
beyindeki bu değişikliklerin yüksek tansiyon, uyku bozuklukları ve uzun süreli stres gibi faktörlerle ilişkili olabileceğini belirtti.
Uzmanlar, araştırmanın tek bir zaman kesitinde yapılmış olması sebebiyle doğrudan bir neden-sonuç bağı kurulamadığını, bireysel alışkanlıkların ve taşınma gibi faktörlerin etkisini anlamak için uzun süreli izleme çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu ifade ediyor.
