Kentsel alanlardaki binaların çatılarına yerleştirilen güneş enerjisi panellerinin altına ekilen safran bitkisinin, gölgesiz zeminlere oranla iki kat daha fazla verim sağladığı belirlendi. Araştırmacılar, agrivoltaik yöntemle hem temiz elektrik hem de yüksek değerli tarım ürününün aynı anda üretilerek kente ek gelir kazandırılabileceğini ortaya koydu.
Denver’da bulunan CSU Spur kampüsünde Colorado Eyalet Üniversitesi (CSU) araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, yüzde 40 ışık geçirgenliğine sahip güneş panellerinin altına yerleştirilen parseller incelendi. Elde edilen bulgular, panellerin gölgesinde yetiştirilen safranın açık çatılara kıyasla iki kat daha fazla çiçek açtığını ve iki kat kurutulmuş mahsul sağladığını gösterdi. Yeşil çatıların süzek ve besin açısından fakir toprak yapısının, sert mikroklimatik şartlarla birlikte safran üretimi için uygun bir zemin oluşturduğu kaydedildi.
Işık Dengesi ve Bölgesel Farklılıklar
CSU bünyesindeki araştırmacılar Jennifer Bousselot ve Reece Bailey tarafından hazırlanan raporda, aşırı gölgelemenin ürün kaybına yol açabileceği vurgulanarak panellerin zeminden 1,8 ila 2,4 metre yüksekliğe yerleştirilmesi ve ışığın yüzde 30 ila 40’ını geçirmesi tavsiye edildi. Doğu Fas’ta yapılan 24 aylık bir diğer saha çalışmasında ise en yüksek rekoltenin yüzde 30 gölgeleme ve yüzde 70 güneş ışığı altında alındığı bildirildi. Farklı ölçüm yöntemleri sebebiyle her bölge ve iklim koşulu için geçerli tek bir standart formül bulunmadığı belirtildi.
Ekonomik Getiri ve Hasat Süreci
Modelin mali boyutunu hesaplayan araştırma grubu; 46 kilovatlık mevcut bir çatı paneli ve yaklaşık 405 metrekarelik ekim alanı üzerinden 5 yıllık gelir tablosu çıkardı. Safranın gramının 35 dolar, soğanların (korm) 25 sent ve üretilen elektriğin 5 yılda 13 bin 470 dolar katkı sunacağı senaryoda, sistemin 5 yılın sonunda yaklaşık 61 bin dolar (yaklaşık 3 milyon lira) net gelir üretebileceği saptandı. İlk yıl harcamalarının geliri aştığı ve bu hesaplamaya sıfırdan panel kurulum masraflarının dahil edilmediği aktarıldı.
Üretim sürecindeki en belirgin zorluğun iş gücü gereksinimi olduğu bildirildi. Vermont Üniversitesi verilerine göre, 1 gram kurutulmuş safran elde etmek için 159 ila 179 çiçeğin elle toplanarak kırmızı tepeciklerinin tek tek ayrılması gerekiyor. Ekim veya Kasım aylarında yapılan hasat küçük üreticilere ek mevsimsel gelir sağlarken, panellerin oluşturduğu gölge bitkilerin ısı stresini ve sulama gereksinimini düşürüyor.
Sistemin işletim gereksinimlerine dikkat çeken CSU uzmanları şu açıklamada bulundu:
dikim, bakım ve hasat süreçlerinin tamamen elle yapılması sebebiyle çatı sistemlerinin kurulum ve işletim aşamalarında planlı bir yönetim gerektirdiğini altını çizerek belirtti.
