ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’da yeni askeri üsler kurulmasına ve Amerikan askeri varlığının genişletilmesine imkan veren 10 sayfalık yeni bir mutabakata imza koydu. Ada topraklarının mülkiyet devrini kapsamayan bu anlaşma vesilesiyle Grönland yönetimi, tarihinde ilk defa uluslararası düzeyde bağlayıcılığı olan bir metne doğrudan taraf olarak imza attı.
Salı günü kamuoyuna duyurulan resmi belgede, ada üzerinde herhangi bir mülkiyet devri hükmü yer almıyor. Geçtiğimiz Ocak ayında Grönland’ı bütünüyle devralarak ABD toprağına katma niyetini açıklayan Trump, şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Anlaşmayı “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam”
olarak nitelendiren Trump’ın süreçten çekilmesinden çekinen Danimarkalı yetkililer ise mülkiyet konusundaki bu ayrımı öne çıkarmaktan kaçındı.
Diplomatik Müzakereler ve Stratejik Etkiler
Aylarca süren hassas görüşmelerin ardından hazırlanan metin, Washington yönetiminin 1951 anlaşmasına dayanan ada üzerindeki askeri haklarını genişletiyor. Buna karşılık Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, gelişmeyi şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, yaşanan gerilimin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile kurulan ilişkilere kalıcı hasar verdiğini kaydetti. Bölgedeki güvenlik tartışmaları, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Mart 2025 tarihindeki Pituffik Uzay Üssü ziyaretinde Çin ve Rusya’nın faaliyetlerine dikkat çekerek “Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
demesiyle hız kazanmıştı.
Anlaşma Danimarka ve Grönland tarafında genel olarak olumlu karşılandı. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın sol eğilimli bağımsızlık yanlısı partisi temsilcisi Naaja Nathanielsen, sürecin dış politika özerkliği adına emsal teşkil ettiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Metinde ayrıca Grönland’ın ileride bağımsızlık kararı alması ihtimaline yönelik özel bir maddeye yer verildi. İlgili düzenlemede şu hüküm yer alıyor:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
